success closed Loading...

Qurumayan qan çanağı - türk yurdu Krım necə rusların oldu? - TARİX


İlham Tumas

Başıbəlalı Krımın tarixində bizim Azərbaycanın tarixinə bənzər məqamlar çoxdur. Bu yurd yeri də qədimdən üzübəri bir çox tayfaların, xalqların yürüşünə, qələbəsinə, məğlubiyyətinə şahidlik eləməli olub. Ancaq Krımı eradan əvvəlki qaranlıq minilliklərdən götürüb bugünkü günümüzə gətirib çıxaran tarix buranın həmişə bir türk yurdu olduğunu təsdiq edir.

Tavrlar türklərdimi?..

Bəli, bir neçə gün əvvəl parlamentində müstəqilliyini elan eləyən, bir neçə gün sonrasa referendumla Rusiyaya birləşəcəyi barədə bəyanat verən Krımdan söz düşəndə ağızlardan çıxan “bura türk yurdudur” fikrini qətiyyən populist fikir olaraq qəbul etməyin. Əvvəlcədən xatırladaq ki, yaşı bilinməyən mağaraları, qədim insan məskənlərinin qalıqları, tarixi abidələri, həmçinin yumşaq iqlimiylə Krım bəşər mədəniyyətinin qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Bölgənin ilk sakinlərinin kimlər olduqları da bəllidir. Tarixdə tavrlar kimi qalmış bu xalq haqqında yazan Herodotun, Tasitin, Strabonun, Ammianın əsərlərindən məlum olur ki, onlar yalnız Krımda yaşayaraq bu coğrafi ərazidən kənara çıxmayıblar. Sonradan bu ərazilərə kimmerlərin, skiflərin güclü axını nəticəsində Krım bu xalqların idarəsi altına düşür. Bu yerdə “tavrların mənşəyi bəlli deyil” iddiasına qayıdaraq bir sıra müəlliflərin əslində, Krımın doğma sakinlərini kimmerlərin bir qolu kimi qəbul etdiklərini, həmçinin skiflər və kimmerlərə qarışaraq assimlyasiya olduqlarını nəzərə alsaq, o zaman tavrların türkdilli xalq olduğunu düşünmək daha məntiqlidir. Krımın onlarla tarixi abidələrindən biri olan qədim Üçbaş tavr yaşayış məntəqəsi də buna sübutdur.

Türk yurdu Qırım…

Eradan əvvəl VIII əsrdən başlayaraq bu yerlərdə hökmranlıq eləyən skiflərin yunanlarla əlaqələri başlayır. Yeni bərəkətli torpaqlar axtarışında olan yunanlar Krımda bir sıra şəhərlər salırlar, bölgənin iqtisadi, mədəni həyatında ciddi rol oynamağa başlayırlar. Eradan əvvəl V əsrdə yunanlar burada ilk koloniyalarını, ardından Roma İmperiyasına tabe Bosfor dövlətini qururlar. Krımın tarixi mənbələrdə Tavriya adlandırılması da məhz yunan tarixçilərinin hesabına baş verib. Sonrakı əsrlərdə Krım qotların, hunların, bulqarların və VII əsrdə xəzərlərin yürüşlərinə məruz qalır. Sonuncular 670-679-cu illərdə demək olar, bütün Krımı nəzarətə götürürlər, ancaq müəyyən fasilələrlə bölgədə Bizans təsiri də hiss olunur. Rusların Krıma mütəmadi hərbi yürüşləri 900-cu ilin əvvəllərindən başlayıb. Məhz bu dövrdən başlayaraq Xəzər xaqanlığı ilə ruslar arasında Krım üstündə bir-birinin ardınca müharibələr baş verir. Xəzərlərin ardından Krım peçeneqlerin, 11-ci əsrdən isə qıpçaqların nəzarətinə keçir. Bəli, həmin dövrdən başlayaraq ərəblərin qıpçaq adlandırdıqları bu türk tayfası Dəşti-Qıpçağın - Dneprdən Volqaya qədər olan torpaqların, Xorəzmin bir hissəsinin, demək olar bütün Krımı əhatə eləyən ərazinin sahibi olur. 1223-cü ilin yanvar ayında Krım monqollar tərəfindən fəth edilir...

Bu yerdə haşiyə olaraq qeyd eləyək ki, Krım nə qədər əldən-ələ keçsə də, burada nə qədər müxtəlif tayfalar, xalqlar ağalıq eləsələr də, yerlərdə indinin özündə belə türk izləri daha çox üstünlük təşkil edir. 1925-ci ildə Təbiətşünaslıq, Antropologiya və Etnoqrafiya Cəmiyyətinin Kuftinin müəllifliyi ilə Moskvada çap etdirdiyi “Krım tatarlarının yarımadada yerləşmələrinin tarixiylə bağlı” adlı kitabından da görünürür ki, bu torpaqlarda türk üslubunda qurulmuş yaşayış məskənləri, evləri, təsərrüfat sahələri üstünlük təşkil edir. Elə tədqiqatçıların böyük əksəriyyəti də “Krım” sözünün etimoloji mənasının türk sözü olan “qırım”dan götürüldüyü fikriylə razılaşırlar.

Vəziyyəti “rusca” olan Krım

news-detail

Qızıl Ordanın yerində 1441-ci ildə bölgədə mövcudluğunu uzun müddət davam etdirən Hacı Girayın xanlığı ilə Krım xanlığı qurulur. Sonrakı illərdə xanlıq Osmanlıyla müttəfiqlik quraraq Qızıl Orda torpaqlarını, Qazanı, Həştərxanı ələ keçirir. 1521-ci ildəsə Məmməd Giray Moskvanı mühasirəyə alır, rusları ağır məğlubiyyətə uğradaraq üzərlərinə xərac qoyur. Ümumiyyətlə, XVI-XVII əsrlərdə tatarlar qısa fasilələrlə ruslara 15 dəfəyə qədər yürüş təşkil etmişdilər. Krım Xanlığının bu kimi uğurları XVII əsrin sonlarına kimi davam edir. Həmin dövrdən başlayaraq Moskva knyazlığı gücləndiyindən, Osmanlı isə get-gedə zəiflədiyindən 1768-1774-cü illər arasında baş verən Osmanlı-Rus müharibəsində Krım ruslar tərəfindən işğal edilir. Krımın o dövrdə xanı olan, kefə və məclislərə xüsusi bağlılığı ucbatından “Dəli xan” adıyla çağırılan Krım Giray acı məğlubiyyətdən yaxa qurtara bilmir və 1774-cü ilin 15 iyulunda Bolqar kəndi Kiçik Qaynarcada bağlanın müqaviləylə Kerç boğazı Rusiyaya verilir, Krım Osmanlıdan asılı olmur.

Ancaq təbii ki, Osmanlı bu məğlubiyyətlə barışmır və Krım Osmanlının təhrikiylə yenidən üsyan qaldırır. Bu üsyan 1783-cü ildə Krım şahı Şahin Gireyin taxt-tacdan əl götürməsiylə nəticələnir. 1783-cü il aprel ayının 8-də II Yekaterinanın fərmanıyla Krım Rusiya ərazisi elan edilir və Krımın “rusca” dövrü başlayır...

Deyəsən, Krımın indisindən çox uzaqlaşdıq. Ancaq bu tarixi xatırlamaq mütləq lazımıydı. Məhz xatırlamalar nəticəsində məlum olur ki, rusların, əvvəlcə tacir, səyyah, sonrasa əsgər kimi buraya ayaq basdıqları dövrdən başlayaraq Krım həmişə onların diqqət mərkəzində olub, müxtəlif dövrlərdə bu torpaqlar üçün qanlı müharibələr aparıblar. Və ən maraqlısı bilirsiniz nədir? Ən maraqlısı odur ki, Rusiya Krımın birləşdirilməsindən sonra da ərazisində baş verən bütün müharibələrdə bu torpağa nə qədər ehtiyacı olduğunu hər dəfə nümayiş etdirməyə məcbur olub. Mənə elə gəlir, necə ki, 17-ci əsrə qədər ruslar Krım Xanlığının hücumlarından, Moskvanın yandırılmasına qədər baş verən talanlardan qorunmaq üçün bu torpaq uğrunda müharibələr aparmağa məcbur idilər, indi - 21-ci əsrdə də eyni taleni yaşamamaq üçün Krıma yenidən sahiblənmək, onu əldən verməmək uğrunda bütün dünyaya qarşı belə savaş açmağa hazırdırlar. 

news-detail

Çardan bolşeviklərə qədər

Krım tatarları istər Rusiya İmperiyasının, istər bolşevik Rusiyasının, istərsə də, Sovetlər Birliyinin dövründə həmişə təqiblərə, repressiyalara, sürgünlərə məruz qalıblar. Mövzuyla bağlı 1919-cu ildə - Birinci Cümhuriyyət dövründə Bakıda Azərbaycan Hökuməti Nəşriyyatının rus dilində dərc etdiyi Arslan Kriçinskinin müəllifliyi ilə “Ucqarlarda rus siyasəti barədə oçerklər” adlı kitabdan xeyli qiymətli materiallar əldə elədim. Kitabda Çar Hökumətinin 1788-ci ildən başlayaraq Krımda yaşayan tatar din xadimlərini imperiyanın ucqarlarına sürgün etməsi, onları mənəvi-psixoloji təzyiqlərə məruz qoyması, bütöv tatar kəndlərini köçürməsiylə bağlı raportlar da yer alıb. Tavriyanın rəhbəri, həqiqi dövlət müşaviri Vasiliy Koxovskinin, Baxçasaray Dövlət sarayının nəzarətçisi Ananiçin və digər rus məmurlarının yazdıqlarından, yaxud onlara yazılanlardan Krım tatarlarının zaman-zaman hansı əziyyətlərlə üz-üzə qaldıqlarını təsəvvür eləmək çətin deyil. Bu təqiblər, repressiyyalar, dediyimiz kimi, bolşeviklərin dövründə də davam eləmişdi. Adıçəkilən kitabda 1918-cu ildə Simferopolda İnqilabi Hakimiyyətin qərarı ilə həbs olunan Krım və Litva tatarlarının müftisi Çələbican Çələbiyevin həbsiylə bağlı materiala nəzər yetirmək kifayətdir ki, vəziyyətin nə qədər qəliz olduğunu anlayayasan. Məhz bu kimi repressiv tədbirlər nəticəsində Krımda türk əhalinin sayı ildən-ilə azaldı. Gəlin, statistikaya nəzər salaq...

Azalan faizlər

XVII əsrin birinci yarısı - 95.1 faiz tatarlar, 2.6 faiz yunanlar, 2.1 faiz ermənilər, 0.2 faiz karaimlər;

1760-70-ci illər - 92.6 faiz tatarlar, 4 faiz ermənilər, 3.1 faiz yunanlar;

1795-ci il - 87.6 faiz tatarlar, 4.3 faiz ruslar, 1.9 faiz yunanlar;

1816-cı il 85.5 faiz tatarlar, 4.8 faiz ruslar, 3.7 faiz ukrainlər;

1850-ci il - 77.8 faiz tatarlar, 7 faiz ukrainlər, 6.6 faiz ruslar;

1858-ci il 73 faiz tatarlar, 12.6 faiz ruslar, 4 faiz ukrainlər.

Nə isə, vaxtınızı çox almadan deyim ki, il-ili əvəzlədikcə, gördüyünüz kimi Krım tatarlarının sayı sürətlə azalır, rusların sayı isə artır. Nəhayət, 1897-ci ildə ruslar Krımda 35.6 faiz tatarların, 33.1 faiz rusların yaşamasına nail olurlar. 1917-ci ildəsə artıq rusların faizi düz 41.2-yə çatdığı halda, tatarların faizi 28.7 olur. 1939-cu ilə qədər bölgədə 19.4 faizdə qalan tatarlar bir neçə il sonra - 1944-cü ilin yazındalı köçürülmədən sonra ruslar bölgədə 75, ukrainlər 21 faiz təşkil edirlər. Və bu ildən başlayaraq düz 1979-cu ilə qədər Krımda tatarların sayı heç faizə belə düşmür. Həmin il Krım tatarları əhalinin vur-tut 0.7 faizini təşkil edirdi. Bu rəqəm 2001-ci ildə birtəhər 12.1 faizə gəlib çıxır... Ancaq görün hansı zülmlər və əziyyətlər, qanlar, mübarizələr, Krım tatarlarının ərdəmliklərindən doğan əyilməzlikləri bahasına...

Bu Vətən Krımdır!

news-detailnews-detail

Statistikadan da göründüyü kimi, ruslar bu torpaqlara nəzarəti ələ götürdükdən sonra Krım tatarlarının ata-baba yurdlarından deportasiyası başlayır. Nəhayət, 1944-cü ildə tarixdə bir xalqa qarşı əsl soyqırım aktı törədilir. Bu barədə Krım tatarlarının lideri, xalqı uğrunda dəfələrlə azadlığından keçərək mübarizələrə qoşulmuş böyük Mustafa Krımoğlunun öz dilindən eşidək. Mustafa bəy 2009-cu ildə əcnəbi KİV-lərdən birinə verdiyi müsahibədə demişdi: “Bizim xalq soyqırımın qurbanıdır. İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda bizim millət Stalinin əmriylə Orta Asiyaya köçürüldülər. Heyvanlar üçün nəzərdə tutulmuş vaqonlarda köçürülərkən və Orta Asiyadakı yeni yerlərdə Krım tatarlarının yarısı acından, xəstəlikdən öldü. Mən uşaq olanda valideynlərimin axşamlar göz yaşları içində danışmaqlarından bildim ki, bizim Vətənimiz olub. Bu Vətən Krımdır!”

Mustafa Krımoğlunun barəsində danışdığı olaylar 1944-cü ilin yaz aylarında baş vermişdi. Faşist qoşunları Krım yarımadasından çıxarıldıqdan sonra Kreml Krım tatarlarını Almaniya tərəfindən SSRİ-yə mübarizə aparmaqda, casusluqda ittiham eləyərək, onların yarımadadan Orta Asiyaya sürgün olunmasına qərar verir. Beləliklə, 1944-cü ilin may ayının 18-dən tatarlar minilliklər boyu yaşadıqları dədə-baba torpaqlarından sürgün olunurlar. Bu qlobal deportasiya düz 194 min 155 nəfəri, yəni 47 min ailəni əhatə edirdi. Bundan sonra Krımdakı tatar, yunan və alman mənşəli toponimlər dəyişdirilərək ruslaşdırılır. Qürbətlərdə yaşamağa məcbur olan Krım tatarları isə min əzab-əziyyətlərə qatlaşmağa məcbur olurlar. Təbii ki, böyük qurbanlar verməklə… Elə təkcə 1944-46-cı illər arasında Özbəkistanda məskunlaşmış Krım tatarlarından 30 minə yaxını aclığın, xəstəliyin, ağır həyat şəraitinin qurbanı olmuşdu.

Krım tatarlarının ərdəmliyi

Krım tatarlarını bəşəriyyətin ən döyüşkən, mərd, əyilməz, yurduna bağlı xalqlarından biri adlandırmaq olar. Bəli, Sovet cəza aparatının qəddarlığına baxmayaraq, yurd-yuvalarından didərgin salınmış Krım tatarları ötən müddət ərzində dəfələrlə vətənlərinə qayıtmaq üçün mübarizələrə baş vurdular. Bu mübarizə köçürülmədən sonrakı illərdə bir an belə dayanmadı. Təsəvvür eləyin, yüzlərlə, minlərlə insan vətəninə qovuşmaq üçün böyük Sovetlər Birliyinin bir başından o biri başına gedir, orada isə ona yaşamağa imkan vermirlər… Belə insanlardan neçəsi həbsxanalara atıldı, özünə qəds elədi, Qızıl Meydanda etiraz aksiyası keçirdi… Nəhayət, böyük qurbanlardan, həbsxana, ruhi xəstəxana divarları arasında çürüdülən ömürlərin hesabına 1979-cu ildə Kreml bu xalqın yanlış yerə köçürülməsi barədə qərar qəbul eləməyə məcbur oldu. Ancaq bu qərar da Krım tatarlarının yurdlarına dönmələrinə imkan yaratmadı.

Mübarizə davam elədi və nəhayət, 1989-cu ildən başlayaraq yurda qayıdış başladı… İndi Krım tatarlarının Ukraynada baş vermiş hadisələrə hansı baxış bucağından baxdıqlarını xatırlamağa ehtiyac yoxdur… Bu adamlar dədə-baba torpaqlarının azadlığı və müstəqilliyi üçün canlarından belə keçərlər. Bu ərdəmliyin qarşısında dünyanın heç bir gücü dayana bilməz... 

GÜNÜN XƏBƏRLƏRİ
Nazir: "Xudafərin kəndi ermənilər tərəfindən tamamilə dağıdılıb" 17:23
Mehriban xanım Əliyevanın dinamik xarakteri dövlət idarəçiliyinə də sirayət edəcək - Əli Həsənov 16:57
Lənkəranda məsciddən oğurluq edilib 16:35
ADU-da mühüm tədbir keçirilib 15:58
Dövlət İmtahan Mərkəzi abituriyentlərə müraciət edib 15:14
"Petkim" Türkiyənin neft-kimya sektorunda ilk risk menecmenti sertifikatı alıb 14:52
Sabah metronun "Xətai" stansiyası bağlanacaq 14:45
Qəbələ-Urmiya aviareysi açılır 14:40
DİM: Qəbul imtahanlarında ikinci dəfə iştiraka görə ödənişi abituriyent ödəyəcək 14:37
Tbilisidə "Xocalıya ədalət!" aksiyası keçirilib - FOTOLAR 14:31
Xocalı şahidinin “Erməni zindanında səkkiz gün” kitabının - İstanbulda təqdimatı olub + FOTO 14:00
İtaliya parlamentində Xocalı soyqırımının tanınması təklif olunub 13:51
Nəriman Nərimanovun Azərbaycanın Türkiyədəki diplomatik nümayəndəsi İbrahim Əbilova məktubu - İran bizdən uzaqlaşdı, indi isə Türkiyə... 13:13
Yusif Səfərov küçəsində yeni geri dönmə hissəsi yaradılıb - FOTOLAR 13:03
Güclü külək əsəcək - bəzi yerlərdə 21 dərəcə isti olacaq 12:34
Polis saxta viza düzəldərək vətəndaşların pulunu mənimsəyən - Ucar sakinini axtarır 12:19
Neftimiz ucuzlaşıb 12:07
Rasim Əliyevin ölümündə təqsirləndirilənlərin apellyasiya məhkəməsinin - vaxtı məlum olub 11:21
"Fitch": - Azərbaycanın dövlət borcu idarəolunan səviyyədədir 11:13
Dünya bazarında - neft ucuzlaşıb 11:00
Müdafiə Nazirliyi: - Düşmən mövqelərimizə hücum edib, itkilərimiz var 10:43
Cəbhədə vəziyyət gərginləşib - Ermənistan silahlı qüvvələri minaatan, snayper tüfəng və iriçaplı pulemyotlarla atəşkəsi 120 dəfə pozub 10:27
Prezidentin oğlu "Palmali"yə kirayə verdiyi tankerləri satıb 10:00
Bakı-Qazax magistral yolunda maşın aşıb, - xəsarət alanlar var 09:25
Aydın Səfixanlı: - Lapşinin Azərbaycana gətirilməsi təcrübəsini Xocalı soyqırımını törədənlərə qarşı da davam etdirmək olar 09:15
Çində hoteldə yanğın baş verib, ölən və xəsarət alanlar var - YENİLƏNİB 08:36
Keri Kavano: - “Rusiya və ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üzərində birgə çalışmalıdır” 08:32
Deputat yol qəzasında öldü 08:28
O,72 saat ərzində ağrını hiss etməyə qoymur - Möcüzə 06:30
Hər səhər limonlu-ballı su için... - İNANILMAZ NƏTİCƏ 05:35
Valideynlər üçün - 10 OLMAZ 04:24
Mədə qıcqırması - SƏBƏBLƏR və TƏBİİ ÇARƏLƏR 03:30
WhatsApp yeniləndi: - hamı narazıdır... 02:13
İctimai yerlərdə siqaret çəkənlər - 300 manat cərimə olunacaq 01:53
Deputat iclasa “Jdun”la gəldi 01:48
Barak Obamanın Fransadakı tərəfdarları maraqlı fikir irəli sürüblər 01:34
UEFA həftənin komandasını açıqladı 01:05
Tramp böyük islahatlara başladı - ABŞ dəyişir 00:45
Savaşdan başqa yol yoxdur - Ekspertdən sensasiya 00:28
Türkiyədə ölüm hökmü bərpa olunur - Ərdoğan anons verdi 00:15
24.02.2017
Azərbaycanlı tələbə ilkə imza atıb - VİDEO 23:50
Generalın ölkədən çıxışına yasaq qoyuldu 23:38
Demokratlar Trampı bu yolla vəzifədən atmaq istəyir - Plan 23:25
Dərslərindən “2” alan, valideynlərinin üz döndərdiyi - 10 dahi 23:11
Roma Papasından ermənilərə məxfi məktub: - “Qardaşlarım...” 22:54
Dənizdən çıxan tüklü əjdaha görənləri dəhşətə gətirdi - FOTOLAR 22:40
FHN Bakıda intiharın qarşısını aldı 22:28
Elan saytında açıq-aşkar narkotik satılır - VİDEO 22:25
Tramp vəd verdi 22:10
“Bu, qlobal sivilizasiyanın faciəsi ilə nəticələnəcək” - DƏHŞƏTLİ PROQNOZ 21:57
Ölkədə 2025-ci ilə qədər 450 min yeni iş yeri açılacaq 21:45
Ermənilərin bu raketdən istifadə edə bilməməsinin səbəbi ... 21:30
Milyarder Azərbaycan prezidentliyinə namizədliyindən danışdı 21:22
Facebook-da bu da olacaq - YENİLİK 21:05
Ermənistan “müharibə olacaq” fikri ilə fəallaşıb - Polkovnik 20:50
Yük maşını daş hasara çırpıldı, - sürücü öldü 20:43
Azərbaycanlı futbolçu Avroliqada həftənin ən yaxşısı olub 20:31
Qarabağdakı vəziyyətdən narahatıq - ATƏT-in baş katibi 20:12
Milli Məclis gələn həftə Elman Rüstəmovun 3 müavinini yola salacaq 19:55
Türkiyədən Xocalı ilə bağlı - Bəyanat 19:46
“Eldar Mahmudov prosesdən qalib çıxdı” - "AKULA AKİF" BAKIYA MESAJ GÖNDƏRİB 19:26
Sizin üçün Fərhad kimi dağları yardıq... - Ərdoğan 19:24
ATƏT PA-nın iclasında Xocalı soyqırımı barədə məsələ qaldırılıb 19:14
Antarktida da çat əmələ gəldi - VİDEO + FOTOLAR 19:00
"Azerbaijan Fight Club"un prezidenti Moskvadakı döyüş zamanı erməni təxribatı barədə danışıb 18:50
Prezident İlham Əliyev 16 milyon manat ayırdı 18:45
"CinemaPlus" "Xoca" filmini pulsuz nümayiş etdirəcək 18:30
Trampın yeganə hicablı müşaviri - onunla işləməkdən imtina etdi 18:18
"MTN işi": - "Pulu Mövlam Şıxəliyevlə Vüsal Ələkbərova verdik" 18:16
Türk ordusunun dəstəyi ilə Əl-Bab azad olundu 18:08
Mehriban Əliyeva: - Sizin səmimi diləkləriniz və dəstəyiniz mənim üçün çox vacibdir 18:00
Ermənistandan Azərbaycana növbəti qarmaq? - Rusiyalı nazir yenə göz yumdu 17:38
Abdolbari Gözələ "Şöhrət" ordeni təqdim olundu 17:37
“ƏHSƏNÜT-TƏVARİX”in Azərbaycan dilində tam tərcüməsi işiq üzü görüb 17:32
Dolların fevralın 27-nə kimi olan - MƏZƏNNƏSİ 17:27
"Cəbhədə təxribatların sayı artacaq" - Sabiq nazir 17:20
Azərbaycanda narkoman qadınların sayı artıb - STATİSTİKA 17:05
UEFA Avropa Liqasında 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb 17:05
Dövlətə xəyanətdə şübhəli bilinən 2 nəfər həbs edilib 16:47
İsa Qəmbər və Arif Hacılı istintaq idarəsinə çağırılıblar 16:38
Parlamentdə Şəhidlər xiyabanında Soyqırımı abidəsinin qoyulması təklif olunub 16:29
"Lotu Quli"nin yeznəsinin məhkəməsinin hakimi əvvəllər onun vəkili olubmuş 16:06
Valideynlər üçün əlavə xərc 15:57
Buraxılış imtahanlarında şagirdlərin yazacaqları inşalara verilən tələblər açıqlanıb 15:50
“Mindən artıq əsiri geri qaytardım” - Xocalının keçmiş prokuroru 15:40
Bakı Mühəndislik Universitetinə yeni rektor əvəzi təyin edilib 15:02
Siqaretlərin güzəştli idxalından sui-istifadənin - büdcəyə vurduğu ziyanın məbləği açıqlanıb 15:00
Barak Obama bu Avropa ölkəsinə - prezident seçilə bilər 14:52
Elmar Məmmədyarov daha sərt danışdı: Nalbandyan bizə şans qoymadı 14:38
İraq kürdlərinin lideri Kürdüstanın müstəqilliyi haqda: - "Bizi saxlaya bilməyəcəklər" 14:21
Oqtay Əsədov: - "Tı vor, tı trus-tı armyanin!” 14:15
Zeynəb Xanlarova: - "Gəlin müharibə edək, torpağımızı alaq, nəyi gözləyirik?" 14:15
Ermənistanda hakim partiyanın deputatlığa namizədləri arasında dava 14:00
ŞOK İDDİA - Lenin dirildi + VİDEO 13:35
Xocalı faciəsi Fəlsəfə İnstitutunda anıldı 13:25
"Vikipediya"da bir neçə dildə Milli qəhrəmanlarımız haqqında məlumatlar yerləşdirilib 13:22
Daha bir şirkət Azərbaycanın sığorta bazarını tərk edir 13:15
"Kaspersky Lab": - Hər ikinci fişinq hücumunun məqsədi istifadəçilərin pullarıdır 13:10
Rüfət Aslanlı: - "Manatın məzənnəsi ilə neftin qiyməti arasında əlaqə axtarmayın" 13:09
Prezident: “Ondan çox ölkənin Xocalı soyqırımını tanıması bu cinayəti törədənlərin mühakiməsi baxımından əhəmiyyətlidir” - YENİLƏNİB 13:00
Mehman Hüseynova rəsmən “stop” qoyuldu 12:52
Güclü külək əsəcək - XƏBƏRDARLIQ 12:50
Gündüz İsmayılov: - “Xocalını azad etmək üçün yola çıxmaq vaxtıdır” + FOTOLAR 12:43
Onun ölümündən bir il ötür - Amma... 12:42
"Atəşkəsdən sonra 32 uşaq erməni terrorunun qurbanı olub" 12:30
“ABŞ-ı dəlmə-deşik edərik” deyən Dmitri Roqozin kimdir? - Onun şəcərəsində türk izi - DOSYE 12:11
Milli Məclisdə “Xocalı soyqırımının 25 illiyi ilə əlaqədar” qərar layihəsi müzakirə olunur 12:07
Türkiyə qırıcıları İraqa zərbələr endirdi 12:06
Sarkisyan baş nazir və müdafiə nazirini işdən çıxarır 11:50
Xalq şairi Rəsul Həmzətovun Əziz Əliyev haqqında xatirəsi - "Bir az ağayana ol, sən dağlı balasısan...” 11:43
Güzəştli mənzillərin tikintisi üçün Hövsanda torpaq sahəsi ayrıldı 11:35
Zakir Həsənov dünən gecə Talış kəndi istiqamətində döyüşə şəxsən komandanlıq edib - VİDEO 11:20
Müdafiə Nazirliyi: - Təxribat törətmək istəyən düşmən görülən tədbirlər nəticəsində geri çəkilməyə məcbur edilib 11:14
Dünya Bankı Azərbaycanın bank sektorunda problemli kreditlərin həllinə kömək edəcək 11:00
Ali təhsilin bakalavriat səviyyəsində yeni ixtisaslar yaradılıb 10:55
Aleksandr Lapşinin yeni vəkili onunla görüşüb 10:50
Azərbaycan XİN: - Avropa Parlamentinin deputatı olmaq heç kimə digər dövlətlərin qanunlarını pozmağa əsas vermir 10:45
Ermənilər snayper tüfəngləri və qumbaraatanlardan da istifadə etməklə - atəşkəsi 70 dəfə pozublar 10:43
Hun xaqanı İşbaranın Çin imperatoru Ka-o-tsuya məktubu - Atalarımızdan bizə qalan dilimizi dəyişdirməyə cəhd etməyin 10:42
İlham Əliyev Cibutinin xarici işlər nazirini qəbul edib 10:39
Azərbaycanın aprel döyüşlərində azad etdiyi ərazilərin yeni - XƏRİTƏSİ 10:35
ABŞ-da Xocalı soyqırımı tanınıb - FOTOLAR 10:30
Nyu-York polisi Ağ evə tabe olmadı 10:22
Aleksandr Lapşinin hüquqlarını müdafiə edəcək - yeni vəkilin adı məlum olub 10:15
Trampın qızı və kürəkəni onu razı saldılar ki... 09:53
Neftimizin qiyməti yüksəlməkdə davam edir 09:44
Sabiq prezidenti - həbs gözləyir? 09:23
Prezident gömrük sahəsi ilə bağlı bir sıra ikitərəfli sənədləri təsdiq edib 09:05
Azərbaycanın ən yaşlı sakini müəyyənləşdirildi - KİMDİR? 08:54
ABŞ nüvə arsenalını genişləndirmək niyyətindədir 08:33
Pentaqon: - ABŞ-ın xəbərdarlığına baxmayaraq, İran siyasətini dəyişməyib 08:17
İŞİD Əl-Babı tərk etməyə qərar verib 08:10
Kim Çen Inın qardaşının qətlində kimyəvi silahdan istifadə edilib 08:00
Alimlərdən XƏBƏDARLIQ - İçki içən kişilər ... 06:40
Çox yetişmiş bananın bilinməyən xüsusiyyəti 05:30
Kişmişin inanılmaz faydaları 04:25
Bənzədiyi orqana şəfa verən 8 qida - FOTOLAR 03:35
Ronaldo üsyan etdi: - "Mən qol vurmuşam, bəs sən nə etmisən?" 02:28
“Beşiktaş” 1/8 finalda - Nəticələr 02:14
Elm məşhur cizgi filminin qəhrəmanını gerçək həyata qaytaracaq - 4000 ildən sonra 01:28
AKP-dən möhtəşəm referendum - Çarxı 01:23
Şəhidimiz torpağa tapşırıldı - VİDEO 00:49
Kavani çempionatımızın bombardirindən danışdı 00:45
Türk ordusu hücuma keçdi: - İŞİD-çilər qaçır 00:29
Lavrov Bakıya şantaj mesajları göndərməklə... - Şərh 00:17
Böyük Britaniyada “Doris kabusu" 00:08